ถั่วขาว ประโยชน์ดีๆ สรรพคุณเด่นๆ และข้อมูลงานวิจัย
ถั่วขาว งานวิจัยและสรรพคุณ 9 ข้อ
ชื่อสมุนไพร ถั่วขาวเป็นชื่อที่ ม.จ. ภีศเดช รัชนีองค์ประธานมูลนิธิโครงการหลวงทรงอนุมัติให้ใช้และทรงสนับสนุนให้มีการส่งเสริมควบคู่ไปกับถั่วแดงหลวงถั่วขาวเป็นพืชตระกูลเดียวกับถั่วเหลืองถั่วปากอ้า ถั่วแขก และถั่วพู
ชื่ออื่นๆ/ชื่อท้องถิ่น ถั่วขาว, ถั่วนา, ถั่วฝักยาว (ภาคกลาง), ถั่วดอก, ถั่วปี, ถั่วหลา (ภาคเหนือ), โถ่วขาว (ไทใหญ่)
ชื่ออื่นๆ White Kidneys Beans, Navy bean, ถั่วแฮร์คอต (Haricot bean)
ชื่อวิทยาศาสตร์ Phaseolus vulgalis L.
ชื่อวงศ์ Fabaceae
ถิ่นกำเนิดถั่วขาว
ถั่วขาว (White Kidneys Beans) เป็นถั่วที่ชาว แอชเทกส์ (Aztecs) นำเข้ามาปลูกในอเมริกากลางลักษณะคล้ายกับถั่วฝักยาว และ ถั่วบอร์ลอตติ (Borlotti bean) มีต้นกำเนิดในพื้นที่สูง ในแถบประเทศเม็กซิโก กัวเตมาลา หลังการค้นพบทวีปอเมริกาได้กระจายเข้าสู่ทวีปยุโรปและทวีปอื่นๆต้องการอากาศหนาวเย็นในช่วงการเจริญเติบโต ส่วนในประเทศไทยมีการปลูกถั่วขาวในพื้นที่โครงการหลวง ได้แก่ พันธุ์ปางดะ 2 ที่สามารถปลูกได้ดีและให้ผลผลิตสูงถั่วขาว นี้เป็นชื่อที่ถูกตั้งขึ้นโดย มจ.ภีศเดช รัชนี (องค์ประธานมูลนิธิโครงการหลวง) รวมถึงสนับสนุนให้มีการศึกษาและทดลองปลูกในโครงการหลวงแถบภาคเหนือ เมื่อประสบความสำเร็จแล้วจึงได้มีการส่งเสริมให้ประชาชนในพื้นที่ปลูกควบคู่ไปกับถั่วแดงหลวงของโครงการหลวงด้วย (เชื่อว่าการกระจายพันธุ์น่าจะเกิดจากทหาร หรือ คนเรือที่ไปทำสงคราม หรือ การค้านำติดตัวไปปลูกยังยุโรปรวมถึงประเทศอาณานิคมต่างๆ) แต่อีกข้อมูลหนึ่งระบุว่าในปัจจุบันนี้ไทยเราสั่งนำเข้าถั่วขาวจากต่างประเทศค่อนข้างมาก เนื่องจากมีความต้องการในประเทศมากกว่าจำนวนที่สามารถผลิตได้ในประเทศ ดังนั้นในทางการเกษตรกรรมจึงนับได้ว่าถั่วขาวเป็นพืชที่น่าจับตามองอีกชนิดหนึ่งเลยทีเดียว
ประโยชน์และสรรพคุณของถั่วขาว
- เป็นอาหารเสริมลดน้ำหนักที่มีประสิทธิภาพ
- ช่วยให้ร่างกายลดการดูดซึมสารอาหารประเภทแป้งได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
- ช่วยเผาผลาญไขมันเปลี่ยนเป็นพลังงานแทน
- ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้สมดุล
- ฟื้นฟูในผู้ป่วยโรคเบาหวาน และลดความเสี่ยงของการเป็นโรคเบาหวาน
- ช่วยระบบขับถ่าย
- แก้ปัญหาท้องผูก
- ช่วยสร้างและซ่อมแซมเซลล์
- ช่วยฟื้นฟูเซลล์และอวัยวะที่เสื่อมสภาพ
ถั่วขาว มีคุณค่าทางโภชนาการอาหารที่จำเป็น เช่น คาร์โบไฮเดรต วิตามิน มีกากและเส้นใยอาหารและมีสารช่วยยับยั้งการทำงานของเอนไซม์แอลฟ่า-อะไมเลส ทำให้ลดการสะสมแป้งในร่างกาย การใช้ประโยชน์ของถั่วขาว ได้ถูกนำมาแปรรูปทางด้านอุตสาหกรรมและอาหารพร้อมบริโภคต่างๆ หลากหลาย เช่น ถั่วขาวในกาแฟและโกโก้ ซุปครีมถั่วขาว ถั่วขาวผสมคอลลาเจน ถั่วขาวในซอสมะเขือเทศหรือนำมาทำเป็นผลิตเสริมอาหารผสมกับสมุนไพร อื่นๆ เช่น ส้มแขก, พริกไทยดำ, กระบองเพชร, ไคโตซาน ก็ได้เช่นกัน
ลักษณะทั่วไปถั่วของขาว
ถั่วขาวมีลักษณะทางพฤกษศาสตร์เหมือนถั่วแดงหลวง และถั่วแขก กล่าวคือ เป็นพืชล้มลุกฤดูเดียวทรงต้นเป็นพุ่มเตี้ยและทอดยอดเป็นบางพันธุ์
ใบถั่วขาวเป็นชุดประกอบด้วยใบย่อย 3 ใบ ลักษณะของใบย่อยอาจกว้าง หรือ แคบขึ้นอยู่กับพันธุ์มีระบบรากแก้วหยั่งลึกลงดิน
ดอกถั่วขาวออกเป็นช่อ มีลักษณะเช่นเดียวกับดอกถั่วทั่วๆ ไป โดยธรรมชาติเป็นพืชผสมตัวเอง ภายหลังการผสมพันธุ์ฝักจะเจริญออกมายาว
ฝักถั่วขาว อาจกลม หรือ แบนประกอบด้วยเมล็ดหลายเมล็ด เมล็ดมีสีขาว ลักษณะกลมมีขนาดเล็กกว่าเมล็ดถั่วแดงหลวง ถั่วขาว มีจำนวนโครโมโซม 22 โครโมโซม (2n=2x=22) เท่ากันกับถั่วแดงหลวงและถั่วแขก
ถั่วขาวในประเทศไทยจัดเป็นพืชที่นำเข้าจากต่างประเทศตามถิ่นกำเนิดของพืช ความเหมาะสมของพื้นที่ที่ใช้ปลูกในประเทศไทยจึงอยู่ในเขตบนที่สูงที่มีอากาศเย็นที่ระดับความสูงประมาณ 800-1,500 เมตร เหนือระดับน้ำทะเล อุณหภูมิในช่วงการเจริญเติบโตควรอยู่ระหว่าง18.3-23.9 องศาเซลเซียส อากาศร้อนกว่า 24 องศาเซลเซียส อาจทำให้การผสมเกสรไม่ดีดอกร่วง อากาศเย็นและชื้น ฝนชุกก็จะทำให้การเติบโตไม่ดี และไม่ทนต่อการเกิดน้ำค้างแข็ง
การขยายพันธุ์ถั่วขาว
การปลูกถั่วขาว ดินที่ปลูกควรมีความอุดมสมบูรณ์และมีการระบายน้ำได้ดีไม่เป็นกรดจัด ดินที่ใช้ปลูกได้ผลผลิตดีควรมีระดับความเป็นกรด (pH) 6.5-6.8 ระยะปลูกระหว่างหลุม และระหว่างแถวควรจะอยู่ประมาณ25×50 เซนติเมตร ใช้เมล็ดพันธุ์ดีประมาณ 10 กิโลกรัม/ไร่โดยหยอดหลุมละ 4-5 เมล็ด
โครงการวิจัยและพัฒนาถั่วที่สูง มูลนิธิโครงการหลวงได้นำถั่วขาว มาพัฒนาและศึกษาพันธุ์ที่เหมาะสมในการปลูกบนที่สูง เพื่อทดแทนการปลูกฝิ่น โดยทดลองปลูกที่สถานีเกษตรหลวงปางดะและศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองเขียวระหว่างปี 2541-2547 พันธุ์ถั่วขาว ที่ศึกษาได้แก่ พันธุ์ปางดะ 1 ปางดะ 2 ปางดะ 3 และ ปางดะ 4 จากการศึกษา พบว่า ผลผลิตเฉลี่ยของทั้ง 5 ฤดูปลูกของถั่วขาวแต่ละพันธุ์แตกต่างกันระหว่างพันธุ์ ถั่วขาวพันธุ์ปางดะ 1 ให้ผลผลิตเฉลี่ยสูงสุด 238.6 กิโลกรัมต่อไร่รองลงมา คือ สายพันธุ์ปางดะ 2 ปางดะ 4 และปางดะ 3 แต่ละพันธุ์มีอายุเก็บเกี่ยวเฉลี่ยทั้ง 5 ฤดูปลูก 67-82 วันโดยที่พันธุ์ปางดะ 4 มีอายุเก็บเกี่ยวนานที่สุด รองลงมาได้แก่พันธุ์ปางดะ 1 2 และ3 แต่ในปัจจุบันพันธุ์ที่ส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกคือ ปางดะ 2 และฤดูปลูกที่เหมาะสมอยู่ในช่วงเดือนสิงหาคม ถึงเดือนธันวาคม
สารสกัดที่ได้จากการสกัดเมล็ดถั่วขาว
การนำเมล็ดถั่วขาวมาสกัดด้วยน้ำพบสาร ฟาซิโอลามิน(Phaseolamin) ในส่วนของโปรตีน ที่สามารถยับยั้งการทำงานของเอนไซม์แอลฟา-อะไมเลส(alpha-amylase) ซึ่งมีหน้าที่ย่อยแป้งดิบและแป้งสุกที่ลำไส้เล็ก ทำให้อาหารประเภทแป้งที่เราบริโภคเข้าไปไม่เปลี่ยนสภาพเป็นน้ำตาลทั้งหมด โดยสารฟาซิโอลามินในถั่วขาว มีฤทธิ์ยับยั้งกระบวนการย่อยแป้งเป็นน้ำตาลถึง 66% แป้งที่เราบริโภคเข้าไปจึงไม่ถูกดูดซึมสู่ร่างกายทั้งหมด การสะสมของไขมันที่เกิดจากการเปลี่ยนรูปของน้ำตาลจึงลดลงด้วย เมื่อร่างกายได้รับพลังงานลดลงจึงดึงเอาไขมันเก่าที่สะสมไว้มาเผาผลาญทำให้ไขมันในร่างกายลดลงด้วย
รูปภาพองค์ประกอบทางเคมีของถั่วขาว
การศึกษาทางเภสัชวิทยาของถั่วขาว
สารฟาซิโอลามิน ถูกค้นพบจากสารสกัดจากถั่วแดงหลวง (kidney bean) ในปี ค.ศ.1975 และในปี ค.ศ.1980 เริ่มมีผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีส่วนประกอบของสารสกัดฟาเซโอลามิน โดยกล่าวว่ามีคุณสมบัติเป็นตัวบล็อกแป้ง (starch blockers) ใช้ในผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำหนักและผู้ที่เป็นเบาหวาน ปี ค.ศ.2001 มีการศึกษาผลของสารสกัดจากถั่วขาว (Phase 2TM) ต่อการดูดซับแป้งน้ำหนักของคนที่รับประทานและ Body fat mass โดยทดลองในคน 2 กลุ่ม กลุ่มแรก 30 คน รับประทานสารสกัดจากถั่วขาว (Phase 2TM) 500 มก. ก่อนมื้ออาหารอีกกลุ่มไม่ได้รับประทานสารสกัดจากถั่วขาว เป็นเวลา 30 วัน ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มที่รับประทานสารสกัดจากถั่วขาวมีค่า การดูดซับแป้งลดลงถึง 66% เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้ทาน ซึ่งค่าดูดซับแป้งไม่ลดลงแต่อย่างใด
นอกจากนั้นยังพบว่าหลังจากครบ 30 วัน น้ำหนักเฉลี่ยของกลุ่มที่รับประทานสารสกัดจากถั่วขาว ลดลง 6.45 ปอนด์ (2.93 กก.) เปรียบเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับประทาน ซึ่งไม่มีผู้ใดน้ำหนักลดลงถึง 1 ปอนด์ (0.45 กก.) เลย และยังพบว่ากลุ่มที่รับประทานสารสกัดจากถั่วขาวมี Body fat mass ลดลงมากกว่า 10% และมีขนาดรอบเอวลดลงมากกว่า 3% ด้วยในปี ค.ศ.2004 มีรายงานการวิจัยของนายแพทย์Jay Udini และคณะยืนยันผลของสารสกัดถั่วขาวในลักษณะเดียวกัน ที่ตีพิมพ์ในวารสาร Alternative Medicine Review2004 :9 :1 ; 36-39. ในหัวเรื่อง “การศึกษาผลของ “Phase 2” ในการยับยั้งการดูดซึมคาร์โบไฮเดรตและลดน้ำหนัก”(Blocking Carbohydrate Absorbtion and Weight Loss: A Clinical Trial Using Phase 2 Brand Proprietary Fractionated White Bean Extract) โดยศึกษาในกลุ่มอาสาสมัครที่เป็นคนอ้วน 50 คน แบ่งเป็น 2 กลุ่ม โดยวิธี สุ่มตัวอย่าง กลุ่มแรกให้รับประทาน Phase 2 1,500 มก.วันละ 2 เวลาพร้อมอาหารส่วนอีกกลุ่มเป็น กลุ่มเปรียบเทียบไม่ได้รับ Phase 2 จากการศึกษาพบว่า Phase 2 สามารถช่วยลดระดับไตรกลีเซอไรด์ในเลือดได้และมีผลต่อการลดน้ำหนักและสัดส่วนดังตารางต่อไปนี้
การศึกษาทางพิษวิทยาของถั่วขาว
มีการศึกษาด้านความปลอดภัย พบว่าไม่พบอาการข้างเคียงอันตรายแบบเฉียบพลันในสัตว์ทดลอง แต่เมื่อแป้งส่วนหนึ่งที่ไม่ถูกย่อย ผ่านเข้าไปสู่ลำไส้ใหญ่ อาจเกิดการหมักจากเชื้อจุลินทรีย์ และก่ออาการไม่พึงประสงค์ตามมาได้เช่น ปวดท้อง ท้องเสีย อาเจียนได้
รูปแบบขนาดวิธีใช้ ปัจจุบันมีข้อมูลว่าการรับประทานสารสกัดจากถั่วขาว ปริมาณ 500-3,000 มก.ต่อวัน ช่วยให้ลดน้ำหนักได้
ข้อแนะนำและข้อควรระวัง
- หากรับประทานถั่วขาวสกัดในปริมาณมากเกินควรอาจส่งผลให้เกิดอาการข้างเคียงเช่น จุกเสียดท้อง ท้องเสีย และท้องอืด ได้ ผู้ที่แพ้อาหารประเภทถั่วไม่ควรรับประทานสารสกัดจากถั่วขาว
- ในสตรีมีครรภ์และสตรีให้นมบุตรควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทานถั่วขาวสกัด
- ผู้ที่เป็นโรคตับและโรคไตควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทานถั่วขาว
- ผู้ที่กำลังรับประทานยาลดน้ำตาลอยู่ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทานเช่นกัน เนื่องจากอาจทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดลดลงต่ำเกินไป
- จุดเด่นของสารสกัดจากถั่วขาว คือ สกัดการย่อยอาหารกลุ่ม ข้าวแป้ง จึงเหมาะกับบุคคลที่พบปัญหาการบริโภคอาหารประเภทข้าว ขนมปัง ก๋วยเตี๋ยว มากเกินพอดี ผู้ที่อ้วนเพราะชอบบริโภค ขนมหวาน น้ำตาล หรือ อาหารที่อุดมไปด้วยไขมัน เนื้อสัตว์ ย่อมไม่ได้รับประโยชน์จากผลิตภัณฑ์ที่มีสารสกัดจากถั่วขาว
- ก่อนซื้อควรอ่านฉลากดูปริมาณของสารสกัดจากถั่วขาวที่อยู่ในผลิตภัณฑ์ด้วย ไม่ควรหวังผลด้านลดน้ำหนัก หากปริมาณที่ได้รับจาการบริโภคต่อวัน น้อยกว่า 500 มิลลิกรัม ซึ่งจะเห็นว่าหลายผลิตภัณฑ์โฆษณาว่ามีสารสกัดจากถั่วขาว แต่ปริมาณมีเพียงเล็กน้อย
- ควรต้องคำนึงถึงช่วงระยะเวลาในการบริโภคด้วย ช่วงที่จะเกิดประโยชน์มากที่สุด ควรบริโภคก่อนอาหารมื้อหลักพร้อมน้ำ
- ควรบริโภคก่อนอาหารอย่างน้อย 1-2 ชั่วโมง เนื่องจากอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรตจะผ่านออกจากกระเพาะอาหารใช้เวลาประมาณ 1-2 ชั่วโมง
- ผู้ที่รับประทานถั่วขาวสกัดเพื่อลดน้ำหนัก ควรออกกำลังกายเพิ่มเติมและคุมอาหารประเภทอื่นๆ ที่นอกจากแป้งร่วมด้วย เนื่องจากการรับประทานอาหารเสริมลดน้ำหนักเพียงอย่างเดียว ย่อมไม่เห็นผลเร็วเท่าการดูแลตัวเองร่วมด้วย
เอกสารอ้างอิง ถั่วขาว
- ลักขณา ร่มเย็น ถั่วขาวพืชมหัศจรรย์บนที่สูง,คอลัมน์เคียงบ่าชาวไร่.หนังสือพิมพ์ กสิกร ปีที่ 82 ฉบับที่ 4 กรกฎาคม-สิงหาคม 2552,หน้า 32-34
- ถั่วขาว.โครงการองค์ความรู้เพื่อการพัฒนาพื้นที่สูงอย่างยั่งยืน (ออนไลน์)เข้าถึงได้จาก. สมุนไพร
http://hkm.hrdi.or.th/know/edge/detail/277 - แผ่นพับการปลูกพืชไร่บนพื้นที่สูง ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแกน้อย
- สุมินทร์ สมุทคุปติ์.2543.แนวทางการวิจัยเพื่อปรับปรุงพันธุ์และการพัฒนาการผลิตพืชตระกูลถั่วบนพื้นที่สูง.โครงการวิจัยและพัฒนาถั่วบนพื้นที่สูง.มูลนิธิโครงการหลวง.เชียงใหม่.80 หน้า
- สุมินทร์ สมุทคุปติ์.2549.วิจัยและพัฒนาถั่วบนพื้นที่สูง:รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์.มูลนิธิโครงการหลวง,เชียงใหม่.130 หน้า
- สารสกัดจากถั่วขาว มหัศจรรย์ ลดอ้วน ชัวร์ หรือ มั่วนิ่ม .คอลัมน์ เคล็ด(ไม่)ลับ เพื่อประโยชน์ในการเลือกบริโภค.คู่มือโครงการอย่าหลงเชื่ออ่าน.ศูนย์วิทยาบริการ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา.กระทรวงอาหารและยา.กระทรวงสาธารณสุข
- นส.รินทร์ลภัส พุกจินดา, นส.กฤติกา สิมปิทีป.การพัฒนาผลิตภัณฑ์เสริมสุขภาพจากสารสกัดถั่วขาวในรูปแบบเยลลี่.โครงการพิเศษหลักสูตร ปริญญาเภสัชศาสตรบัณฑิต.คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
- หนังสือตารางการแสดงคุณค่าทางโภชนาการของอาหารไทย NUTRITIVE VALVES OF THAI FOODS DEPARTMENT OF HEALTH MINISTRY OF PUBLIC HEALTH SEPTEMBER 2011
- อาจารย์ ดร.อัจฉรา หัตถโกศล.สุขภาพดีด้วยถั่ว.บทความเผยแพร่ความรู้สู่ประชาชน ชุดโครงการ “รวมพลังขยับกายสร้างสังคมไทย ไร่พุง” .เครือข่ายคนไทยไร้พุง.ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย.
- Jay Udini, et al. Blocking Carbohydrate Absorbtion and Weight Loss : A Clinical Trial Using Phase 2 Brang Proprietary Fractionted White Bean Extract.Alternative Medicine Review.2004:9:1;36-39
- ผศ.ดร.เอกราช บำรุงพืชน์.เปิดประเด็จฮอต:กระแสผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มกับสุขภาพ ข้อเท็จจริงกับสิ่งที่ต้องพึงระวัง.ภาควิชาโภชนาวิทยา.คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.หน้า 51-52
- สำนักงานพัฒนาระบบข้อมูลข่าวสารสุขภาพ.สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข.ลองสารสกัดถั่วขาวอย่างไรคุ้มมากที่สุด
- ถั่วขาว.vitamin villa.(ออนไลน์) เข้าถึงได้จาก http://vitaminrilla,com/whita-bean
