ทานตะวัน ประโยชน์ดีๆ สรรพคุณเด่นๆ และข้อมูลงานวิจัย

ทานตะวัน

ชื่อสมุนไพร  ทานตะวัน
ชื่ออื่นๆ/ชื่อท้องถิ่น  ชอนตะวัน(ภาคกลาง) , บัวตอง , บัวผัด (ภาคเหนือ) ,ทานหวัน (ภาคใต้), ดอกกินตะเวน (ภาคอีสาน) ,เซี่ยงยื่อขุย (จีนกลาง) , เหี่ยวหยิกขุย (จีนแต้ติ๋ว)
ชื่อวิทยาศาสตร์    Helianthus annuus Linn.
ชื่อสามัญ  Sunflower , Sunchoke
วงศ์ ASTERACEAE

 

ถิ่นกำเนิดทานตะวัน

ทานตะวันเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกากลางโดยเชื่อกันว่ามีการปลูกในประเทศ เม็กซิโก ตั้งแต่ 2600 ปี ก่อนคริสตกาลแล้ว แต่ก็มีข้อมูลในบางแหล่งระบุว่า ทานตะวันมีถิ่นกำเนิดอยู่ในทางตะวันตก ของสหรัฐอเมริกา โดยชาวอินเดียนแดงได้เก็บเมล็ดมาบริโภคเป็นเวลานานมากแล้ว จนกระทั่งเมื่อ 300 - 400 ปีที่ผ่านมา ชาวยุโรปได้นำทานตะวันไปปลูกเป็นไม้ดอก ในยุโรป

            จากนั้นทานตะวันจึงได้แพร่กระจายพันธุ์ไปยัง เขตอบอุ่นและเขตร้อนทั่วโลก สำหรับในประเทศไทยเชื่อกันว่าทานตะวันเข้ามาในประเทศในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โดยชาวฝรั่งเศสนำมาปลูก และในปัจจุบันสามารถพบเห็นได้ทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยเฉพาะในแถบภาคกลางบริเวณจังหวัด ลพบุรี และเพชรบูรณ์ เป็นต้น


ประโยชน์/สรรพคุณทานตะวัน  

ส่วนต่างๆของทานตะวันถูกนำไปใช้ประโยชน์ในหลายๆด้าน เช่น เมล็ด ใช้บริโภคโดยตรง เป็นแหล่งของโปรตีนแทนเนื้อสัตว์ โดยในเมล็ดมีธาตุเหล็กสูงใกล้เคียงกับไข่แดงและตับ เมื่อนำมาบดแป้งจะได้แป้งสีขาว มีไขมันสูง มีโปรตีนมากกว่าร้อยละ 50 ของปริมาณแป้ง

            นอกจากนี้เมล็ดยังสามารถนำมาสกัดเป็นน้ำมัน ซึ่งจะได้เป็นน้ำมันที่มีคุณภาพสูง ที่ประกอบด้วยกรดไขมันที่ไม่อิ่มตัว เช่น linolenic ที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพ และยังประกอบไปด้วยวิตามินอีซึ่งมีคุณภาพสูงกว่าน้ำมันพืชชนิดอื่นๆ  ซึ่งเมื่อเก็บไว้เป็นเวลานานจะไม่เกิดกลิ่นหืน ทั้งยังทำให้สีกลิ่น และรสชาติไม่เปลี่ยนแปลง นอกจากใช้เป็นน้ำมันพืชแล้วยังมีการนำไปใช้ในอุตสาหกรรม ทำเนยเทียน สี น้ำมันชักเงา สบู่ และน้ำมันหล่อลื่นเครื่องยนต์อีกด้วย

ต้นอ่อนทานตะวัน สามารถนำมาบริโภคเป็นอาหารได้และกำลังได้รับความนิยมในปัจจุบัน โดยต้นอ่อนทานตะวัน มีคุณสมบัติเป็นสารต้านอนุมูลอิสระและเป็นประโยชน์แก่ร่างกาย   เปลือกลำต้น สามารถนำมาทำกระดาษสีขาวได้คุณภาพดี ส่วนลำต้นใช้ทำเชื้อเพลิงได้  ราก ใช้ทำแป้งเค้ก  สปาเก็ตตี้   กาก  กากที่ได้จากการสกัดน้ำมันออกแล้ว  จะนำไปใช้เป็นส่วนผสมของอาหารสัตว์ได้  โดยจะมีโปรตีนถึง 42%

นอกจากนี้ยังนิยมปลูกทานตะวันไว้เป็นไม้ดอกไม้ประดับ ตามอาคารสถานที่ต่างๆ หรือปลูกติดกันอย่างหนาแน่นให้เป็นทุ่งดอกทานตะวันเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว เช่น ทุ่งทานตะวันในเขตติดต่อของจังหวัดลพบุรี และ สระบุรี เป็นต้น ส่วนสรรพคุณของทานตะวันนั้น  ตามตำรายาไทยระบุไว้ว่า

เมล็ด รสเฝื่อนมัน ขับปัสสาวะ เสมหะ แก้ไอ บิด ขับหนองใน ฝีฝักบัว แก้ไข้หวัด น้ำมันจากเมล็ดใช้ลดไขมันในเส้นเลือด แก้พิษแมลงป่อง  ราก รสจืดเฝื่อน แก้อาการปวดท้องเสียดแน่นหน้าอก ฟกช้ำ เป็นยาระบาย ขับปัสสาวะ ขับพยาธิไส้เดือน  ดอก ขับลม ทำให้ตาสว่าง แก้วิงเวียน หน้าบวม บีบมดลูก แก้ หลอดลมอักเสบฐานรองดอก รสเฝื่อน แก้อาการปวดหัว แก้วิงเวียน ตาลาย ปวดฟัน ปวดท้องโรคกระเพาะ ปวดประจำเดือนและฝีบวม  แกนต้น  ขับปัสสาวะ แก้นิ่วในทางเดินปัสสาวะ นิ่วในไต ปัสสาวะเป็นเลือด ปัสสาวะขุ่นขาว ไอกรน แผลมีเลือดออก   ใบ รสเฝื่อน ใช้แก้โรคหืด เบาหวาน บำรุงกระเพาะอาหาร  เปลือกเมล็ด รสเฝื่อน แก้อาการหูอื้อ

ลักษณะทั่วไปทานตะวัน  

ทานตะวันจัดเป็นไม้ล้มลุก สูง 2-4 เมตร ลำต้นตั้งตรงเป็นแกนแข็ง  มีขนสากแข็งสีขาวปกคลุม โดยส่วนใหญ่ลำต้นจะไม่มีแขนง แต่บางพันธุ์ก็อาจมีการแตกแขนง ส่วนขนาดของลำต้นจะขึ้นอยู่กับพันธุ์และสภาพแวดล้อม  รากเป็นระบบรากแก้วหยั่งลึกลงไปประมาณ 1-2.5 เมตร และมีรากแขนงแผ่ขยายไปด้านข้างยาวได้ถึง 1.5 เมตร เพื่อช่วยค้ำจุนลำต้น ใบเป็นใบเดี่ยว ออกสลับกันตรงข้ามใบเป็นรูปกลมรึหรือรูปไข่ โคนใบเว้าเป็นรูปหัวใจ ปลายใบแหลม ขอบใบหยักเป็นฟันเลื่อย มีขนแข็งสากทั้งสองด้าน ก้านใบยาว โดยขนานของใบจะกว้างประมาณ 8-25 เซนติเมตรและยาวประมาณ 10-30 เซนติเมตร ส่วนสีของใบอาจเป็นสีเขียวอ่อน เขียว หรือเขียวเข้ม แล้วแต่ละพันธุ์ ซึ่งทานตะวัน 1 ต้นอาจมีใบได้ 8-70 ใบ เลยทีเดียว  ดอก ออกเป็นดอกเดียวบริเวณปลายยอดลำต้น โดยเป็นรูปจานขนาดใหญ่ มีเส้นผ่าศูนย์กลางของดอกประมาณ 6-37 เซนติเมตร (ซึ่งขึ้นกับพันธุ์และสภาพแวดล้อม) ดอกมีลักษณะเป็นแบบช่อดอกประกอบด้วยดอกย่อยเป็นจำนวนมาก ซึ่งแบ่งเป็น 2 ชนิด คือ

  1. ดอกย่อยที่อยู่รอบนอกจากดอก เป็นดอกที่ไม่มีเพศ (เป็นหมัน) มีกลีบดอกสีเหลืองส้ม
  2. ดอกย่อยที่อยู่ในจานดอก เป็นดอกสมบูรณ์เพศ มีเกสรตัวผู้ที่พร้อมจะผสมได้ก่อนเกสรตัวเมีย   ซึ่งกลีบดอกมีลักษณะเป็นรูปไข่ ปลายแหลมมีสีเหลืองสด ส่วนด้านในคือช่อดอก มีลักษณะเป็นจาน ประกอบไปด้วยดอกขนาดเล็กจำนวนมาก กลางดอกมีเกสรสีน้ำตาลอมสีม่วงและภายในมีผลจำนวนมาก โดยในแต่ละจากดอกจะมีดอกย่อยอยู่ประมาณ 700 – 3000 ดอก

ผลเป็นรูปกลมรีและแบนนูน ด้านหนึ่งมน อีกด้านหนึ่งแหลม ผลมีขนาดประมาณ 6-17 มิลลิเมตร มีเปลือกหุ้มผลแข็ง เปลือกผลเป็นสีเทาเข้มหรือสีดำและเป็นลายในแนวตั้ง ภายในผลมีเมล็ดสีเหลืองอ่อน 1 เมล็ด ลักษณะรียาว

การขยายพันธุ์ทานตะวัน   

ทานตะวันสามารถขยายพันธุ์ได้โดยวิธีการใช้เมล็ด โดยมีการดังนี้ ก่อนอื่นควรเลือกเมล็ดพันธุ์ที่จะนำไปปลูกโดยควรเลือกเมล็ดพันธุ์ที่แก่จัดและเลือกจากต้นพันธุ์ที่แข็งแรงไม่มีโรค จากนั้นควรเตรียมดินในแปลงปลูกโดยไถดอนให้ลึกประมาณ 30 เซนติเมตรหรือลึกกว่านั้น เพราะว่าการไถดินลึกจะช่วยทำลายการอัดแน่นของดินในชั้นไถพรวน ทำให้น้ำซึมลงในดินชั้นล่างได้มากขึ้น และควรกำลัดวัชพืชในแปลงให้สะอาด และไถย่อยดินครั้งสุดท้ายให้ร่วนซุย   และหลังจากเตรียมดินเสร็จแล้ว ควรทำร่องสำหรับหยอดเมล็ด โดยให้มีความห่างละร่อง 70-75 เซนติเมตร และให้หลุมปลูกในร่องห่างกัน 25-30 เซนติเมตรแล้วจึงทำการปลูกโดยหยอดเมล็ดลงไปหลุมละ 2 เมล็ด แล้วกลบดินโดยให้เมล็ดอยู่ลึก 5-8 เซนติเมตร จากนั้นรดน้ำให้ชุ่มและหมั่นคอยรดน้ำตลอด เมื่อพืชงอกได้ 10 วัน หรือมีใบจริง 2-4 คู่ให้ถอนแยกเหลือไว้เฉพาะต้นที่แข็งแรงเพียงหลุมละ 1 ต้น

สำหรับการเก็บเกี่ยวทานตะวัน จะมีอายุการเก็บเกี่ยวแตกต่างกันไป ซึ่งขึ้นอยู่กับพันธุ์ที่ปลูก ซึ่งวิธีการเก็บเกี่ยวนั้นให้สังเกตจากด้านหลังของจานดอกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองซึ่งเป็นช่วงการสร้างน้ำมันในเมล็ดจะเริ่มลดลง และจะหยุดสร้างน้ำมันเมื่อจานดอกเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล จึงเริ่มเก็บเกี่ยวได้ หลังจากเก็บเกี่ยวให้นำไปผึ่งแดดจัดๆ 1-2 แดด โดยแขวนให้หัวห้อยลงและหมั่นกลับช่อดอก เพื่อให้ดอกแห้งอย่างสม่ำเสมอ

องค์ประกอบทางเคมี 

มีผลการศึกษาองค์ประกอบทางเคมีจากส่วนต่างๆ ของทานตะวันพบว่า ทั้งต้นพบมีสาร Earotenoids, Glycocoll, Seopoline Heliangine,  Quercimeritin, Phospholipid Methionine, Cryptoxanthin, Tocopherol ,Globulin  ดอก พบสาร quercimeritrin, triterpenoid saponins, helianthoside A, B, C เป็นต้น กรดอินทรีย์ ได้แก่ oleanolic acid และ echinocystic acid อับเรณูของดอกส่วนใหญ่มี ß-sitosterol  ในเมล็ดพบโปรตีน , ออกไซด์คาร์บอเนต และน้ำมัน  โดยในน้ำมันพบสาร Phospholipid,  Linolenic acid, Glycerol oil, Phosphatide, และ B-Sitosterol  ใบ พบสาร neochlorogenic acid, isochlorogenic acid ,chlorogenic acid , 3-o-feruloylquinic acid, 4-o-caffeoylquinic acid, caffeic acid, scopoline heliangine  dicarboxylic acid   tricarboxylic acid   citric acid  malic acid fumaric acid  เปลือกเมล็ด พบสาร cellulose, lignin, pentosan   ราก พบสาร cytokinin , kinetin ซึ่งมีคุณสมบัติเหมือน zeatin   แกนของต้น พบสาร chlorogenicacid, scopo nine, 4-o-caffeoylquinic acid, neochlorogenic acid

            นอกจากนี้ในเมล็ดทานตะวันยังมีคุณค่าทางโภชนาการดังนี้

คุณค่าทางโภชนาการของเมล็ดทานตะวันแห้ง ต่อ 100 กรัม

  • พลังงาน 490กิโลแคลอรี
  • คาร์โบไฮเดรต 38.6กรัม
  • โปรตีน 16.7กรัม
  • ไขมัน 32.8กรัม
  • ใยอาหาร 3.7กรัม
  • วิตามินเอ 50 หน่วยสากล
  • วิตามินบี 1 1.480 มิลลิกรัม
  • วิตามินบี 2 0.07มิลลิกรัม
  • วิตามินบี 2.4มิลลิกรัม
  • วิตามินบี 5 1.130 มิลลิกรัม                   ที่มา : Wikipedia
  • วิตามินบี 6 1.345 มิลลิกรัม
  • วิตามินบี 9 227 ไมโครกรัม
  • วิตามินซี 1.4 มิลลิกรัม
  • วิตามินอี 35.17 มิลลิกรัม
  • แคลเซียม 92มิลลิกรัม
  • ธาตุเหล็ก 5.8มิลลิกรัม
  • ธาตุแมกนีเซียม 325 มิลลิกรัม
  • ธาตุแมงกานีส 1.950 มิลลิกรัม
  • ธาตุฟอสฟอรัส 632มิลลิกรัม
  • ธาตุโพแทสเซียม 645 มิลลิกรัม

 

รูปแบบ/ขนาดวิธีใช้ 

ใช้ขับปัสสาวะ โดยใช้แกนต้น 15 กรัม ต้มน้ำกิน หรือรากสด 15- 30 กรัม คั้นน้ำแล้วผสมกับน้ำผึ้งกินแก้อาการช่วยขับปัสสาวะขุ่นขาว ขับปัสสาวะ ให้ใช้แกนกลางลำต้น ยาวประมาณ 60 ซม. (หรือประมาณ 15 กรัม ) และรากต้นจุ้ยขึ้งฉ่ายราว 60 กรัม ใช้ต้มคั้นเอาน้ำ หรือใช้ผสมกับน้ำผึ้งรับประทาน แก้อาการบิดมูกเลือด ให้ใช้เม็ดประมาณ 30 กรัม ใส่น้ำตาลเล็กน้อย ต้มน้ำนานราว 60 นาที แล้วใช้ดื่ม แก้นิ่วในทางเดินปัสสาวะ นิ่วในไต ใช้แกนต้นยาว 2 ฟุต ต้มน้ำ กินวันละครั้ง เป็นเวลา 1 สัปดาห์ติดต่อกัน หรือใช้รากสด 30 กรัม ต้มน้ำกิน แก้อาการปวดหัว ตาลาย  ใช้ฐานรองดอกที่แห้งแล้ว ประมาณ 25- 30 กรัม นำมาตุ๋น กับไข่ 1 ฟอง รับประทานหลังอาหารวันละ 2 ครั้ง  ใช้ปวดท้องน้อยก่อนหรือระหว่างมีประจำเดือน ใช้ฐานรองดอก 30- 60 กรัม ต้มน้ำแล้วเติมน้ำตาลแดง 30 กรัมกิน  ลดความดันโลหิต ให้ใช้ใบสด 60 กรัม (แห้ง 30 กรัม ) และโถวงู่ฉิกสด 60 กรัม (แห้ง 30 กรัม ) นำมาต้มเอาน้ำรับประทาน  แก้ไอกรน ให้ใช้แกนกลางลำต้นโขลกให้ละเอียด แล้วนำมาผสมกับน้ำตาล ทรายขาว ชงด้วยน้ำร้อนรับประทาน  ขับพยาธิไส้เดือน ให้ใช้รากสดประมาณ 30 กรัม เติมน้ำตาลทรายแดงเล็กน้อย ต้มน้ำรับประทาน  แก้อาการปวดฟัน ให้ใช้ดอกที่แห้งแล้ว ประมาณ 25 กรัม นำมาสูบเหมือนยาสูบ หรือใช้ฐานรองดอก 1 อัน พร้อมรากเกากี้ นำมาตุ๋นกับไข่รับประทานก็ได้  ฝีฝักบัว ฝีเป็นหนองมาก ใช้ฐานรองดอกคั่ว บดเป็นผงผสม น้ำมันงาทา  แผลมีเลือดออก ใช้แกนต้นตำพอก  แก้ไอ คั่วเมล็ดให้เหลืองทำเป็นยาชงดื่ม  หูอื้อ ใช้เปลือกเมล็ด 10-15 กรัม ต้มน้ำกิน

การศึกษาทางเภสัชวิทยา 

มีผลการศึกษาวิจัยฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาจากส่วนต่างๆ ของทานตะวันหลายฉบับทั่วในประเทศไทยและต่างประเทศ พบว่ามีฤทธิ์ต่างๆ ดังนี้

            ฤทธิ์ลดไขมันในเลือด มีการศึกษาถึงการทดลองในการลดไขมันในเลือดของเมล็ดทานตะวันในหนูขาวทดลอง โดยได้ทำการทดลองนานถึง 9 สัปดาห์ ด้วยการกระตุ้นให้หนูขาวเป็นเบาหวาน โดยให้ Alloxan แล้วจึงทำการป้อน น้ำมันดอกทานตะวัน ผลการทดลองพบว่าหนูทดลองมีปริมาณไขมันในเลือดมีระดับลดลง

            นอกจากนี้ยังมีการศึกษาทางคลินิกในการลดไขมันในเลือดของน้ำมันเมล็ดทานตะวันในผู้หญิงที่หมดประจำเดือนจำนวน 14 คน โดยทำการทดลอง 28 วัน ซึ่งแบ่งกลุ่มการทดลองออกเป็น 3กลุ่ม กลุ่มแรกคือกลุ่มควบคุม ส่วนกลุ่มที่สองให้น้ำมันมะกอกผสมกับน้ำมันเมล็ดทานตะวัน และกลุ่มสามคือกลุ่มที่ให้อาหารไขมันสูง ภายหลังการทดลองพบว่ากลุ่มที่สองมีระดับคอเลสเตอรอลลดลงแตกต่างจากกลุ่มอื่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 

            ฤทธิ์ลดความดันโลหิต มีการศึกษาทดลองฤทธิ์ลดความดันโลหิตโดยใช้สารสกัดน้ำจากดอกทานตะวันทดลองกับกระต่ายด้วยวิธีการฉีดเข้าทางเส้นเลือดดำ พบว่าจะทำให้ความดันโลหิตต่ำและกระตุ้นการหายใจ นอกจากนี้เมื่อนำมาหยอดลงบริเวณใบหูของกระต่ายก็ว่าทำให้เส้นเลือดขยายตัวขึ้น และยังทำให้การบีบตัวของลำไส้เล็กเพิ่มขึ้นอีกด้วย 

และยังมีการทดลองทางคลินิก โดยใช้ฐานรองดอกแห้ง 45 กรัม บดเป็นผง และทำเป็นยาน้ำเชื่อม 100 มล. ผู้ป่วยที่มีความดันโลหิตสูง จำนวน 10 ราย โดยให้กินครั้งละ 20 มล. วันละ 3 ครั้ง  ผลปรากฏว่าหลังจากรักษาแล้ว 2 เดือนแล้ว สังเกตอาการพบว่าอาการดีขึ้น 4 ราย ดีขึ้นเล็กน้อย 4 ราย ไม่ได้ผล 2 ราย (รายหนึ่งแพ้ยาทำให้โรคกำเริบ แต่ภายหลังมีอาการดีขึ้น) สำหรับรายที่ได้ผล ความดันโลหิตจะเริ่มลดลงภายใน 1 สัปดาห์ และไม่มีอาการข้างเคียง

นอกจากนี้ทานตะวันยังมีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาต่างๆ อีกเช่น ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ยังยั้งมะเร็ง ขับปัสสาวะและกลีบของดอกทานตะวันยังมีสาร triterpene glycosides ที่มีฤทธิ์ต้านการอักเสบในหนูทดลองได้อีกด้วย

การศึกษาทางพิษวิทยา  

มีรายงานการทดสอบความเป็นพิษพบว่าสารสกัดของทานตะวันจากส่วนที่อยู่เหนือดินด้วย 50% เอทานอล มีค่า LD50มากกว่า 1.0 กรัมต่อกิโลกรัมเมื่อทำการฉีดเข้าทางช่องท้องของหนูถีบจักร ซึ่งถือว่ามีความปลอดภัยสูง

ข้อแนะนำ/ข้อควรระวัง

            ในการใช้ทานตะวันเป็นสมุนไพรควรระมัดระวังในการใช้เช่นเดียวกันกับการใช้สมุนไพรชนิดอื่นๆ โดยควรใช้ในปริมาณที่พอดีที่ได้ระบุไว้ในตำรับ ตำรายาต่างๆ ไม่ควรใช้ในปริมาณที่มากจนเกินไป หรือใช้ติดต่อกันนานจนเกินไปเพราะอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพได้  สำหรับเด็ก สตรีมีครรภ์  ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง  รวมถึงผู้ที่ต้องรับประทานยาต่อเนื่องเป็นประจำ  ก่อนจะใช้ทานตะวันเป็นสมุนไพรสำหรับบำบัดรักษาโรคต่างๆ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้เสมอ

 

เอกสารอ้างอิง

  1. ดร.วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม. “ทานตะวัน”.    หนังสือพจนานุกรมสมุนไพรไทย, ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 5.   หน้า 375-379.
  2. นันทวัน บุณยะประภัศร.สมุนไพรไม้พื้นบ้าน(2).กรุงเทพฯ.บริษัท ประชาชน จำกัด.2541.640 หน้า
  3. เภสัชกรหญิง จุไรรัตน์ เกิดดอนแฝก. “ทานตะวัน”.   หนังสือสมุนไพรลดไขมันในเลือด 140 ชนิด.  หน้า 107-108.
  4. ราชันย์ ภู่มา และ สมราน สุดดี.(บรรณาธิการ).(2557).ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย เต็ม สมิตินันท์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ.2557.กรุงเทพฯสำนักงานหอพรรณไม้ สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืชกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช. http://prayod.com/ทานตะวัน/
  5. วิทยา บุญวรพัฒน์.  “ทานตะวัน”.   หนังสือสารานุกรมสมุนไพรไทย-จีน ที่ใช้บ่อยในประเทศไทย.  หน้า 262.
  6. กองโภชนาการ กรมอนามัย.ตารางแสดงคุค่าอาหารไทยในส่วนที่กินได้ 100 กรัม.โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก,2530.48 หน้า
  7. ดร.นิจศิริ เรืองรังษี, ธวัชชัย มังคละคุปต์. “ทานตะวัน (Tan Ta Wan)”.   หนังสือสมุนไพรไทย เล่ม 1.  หน้า 144.
  8. ศรีสุดา เตชุสาน,พัฒนา พรมาศ.การปลูกทานตะวัน.สำนักส่งเสริมและฝึกอบรม.มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  9. นพพร สายัมพล,เรวัต เลิศฤทัยโยธิน , รังกฤษติ์ กาวีต๊ะ และคณะ(บรรณาธิการ).พืชเศรษฐกิจ.กรุงเทพฯ ภาควิชาพืชไร่นา คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์,2542.471 หน้า
  10. ธิดารัตน์  จันทร์ดอน,ทานตะวัน,สำนักงานข้อมูลสมุนไพร.คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
  11. ทานตะวัน.กลุ่มยาขับปัสสาวะ.สรรพคุณสมุนไพร200ชนิด โครงการอนุรักษ์พันธุ์กรมพืชอันเนื่องมาจำพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารีฯ (ออนไลน์) เข้าถึงได้จาก http://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/herbs_12_3htm
  12. Ukiya M, Akihisa T, Yasukawa K, Koike K, Takahashi A, Suzuki T, Kimura Y. Triterpene glycosides from the flower petals of sunflower (Helianthus annuus) and their antiinflammatory activity. J Nat Prod 2007; 70: 813-6.
  13. Chandrashekar P, Lokesh BR, Krishna AGG. Hypolipidemic effect of blends of coconut oil with soybean oil or sunflower oil in experimental rats. Food Chem 2010; 123(3): 728–33.
  14. Pajak P, Socha R, Gałkowska D, Roznowski J, Fortuna T. Phenolic profile and antioxidant activity in selected seeds and sprouts. Food Chem 2014; 143: 300–6.